logo Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

×
Dîrok Erdnîgari Çand û Huner Wêje Kurdolojî Vîdeo
Armanc Kedkar Têkili Derbarê malperê de Desteya Amadekariyê
Bedel Boselî

Nivîskar: Bedel Boselî

Bedel Boselî pisporê medyaya dîjîtaldîplomasiya dîjîtal û youtuber e. Li Zanistgeha York, Zanista Reftarên Mirovan û Dîplomasiya Dîjîtal; li Zanistgeha Convey, master li ser Dîjîtal Medya xwendiye; li Zanistgeha Azteca jî dokotrayê li ser Dîjîtal Medyayê dixwîne Li Zanistgeha Stembolê li ser teknolojiya bijîjki (Radyolojî û Bijîjkiya Nûkleer) xwendiye; Li Enstîtûya Kurdî qursa Mamostatiya Zimanê Kurdî xwendiye; Pisporê SEO (Search Engine Optimization) û UX-ê ye. Li ser qenala xwe ya youtube-ê di derheqê dîrok û çanda Kurdan de vîdeoyan diweşîne. Navê Boselî yê fermî Bedel Encu ye.

Bedel Boselî li gundê Bêjihê ji dayik bûye. Bêjih bi navê Roboskî jî tê zanîn. Bêjih gundekî li navçeya Qilaban, ser bi bajarê Şirnexê ve ye. Dibistana seretayî li gundê xwe xwend. Ji bo xwendina navendî ji malbata xwe veqetiya û çû Qilaban. Ji bo xwendina amadehiyê sala 1995ê çû Stembolê. 22 salan li Stenbolê jiyaye. Niha jî li paytexta Herêma Kurdistanê, Hewlêrê dijî.

Bapîrê wî ji gundê Bosel ê ser bi Zaxo ve hatiye gundê Bêjihê. malbata Bedel Boselî ji 1961ê heta niha ji bo edalet, wekhevî û serxwebûna Kurdistanê 117 şehîd dane. Dîktatorê Iraqê Seddam Huseyn gundê Boselê bi bombebaranê tunne kiriye. Ji bo ku ev nav neyê jibîrkirin paşnavê Boselî li xwe kiriye. Wateya navê Bosel ‘Pûsûla’ ye.

Bavê Bedel Boselî di Şoreşa Gûlanê de li gel hevalên xwe yekemîn gulle teqandiye. Yekemîn birîndarê Şoreşê ye.

Bedel Boseli (Bedel Encu) li Zanistgeha York beşa Zanista Reftarên Mirovan xwendiye.

Li Zankoya Stembolê, Teknolojiya Radyolojî û Bijîşkiya Nukleer xwend. Li Zanîngeha York a Amerîkî Zanistên Kiryaran (Science in Human Behavior) xwend. Teza xwe li ser Diplomasiya Dijîtal amade kir. Master jî li zanistgeha Convey a Amerîkî, li ser Dîjîtal Medya xwend. Doktorayê jî li Zanîngeha Azteca, li ser Dîjîtal Medyayê dixwîne. Li Akademiya Google-yê Bazirganiya Dîjîtal (E-Bazirganî); li Akademiya Microsftê, Endazyariya Sîstemên Kompûterê xwendiye. 

Li Enstîtûya Kurdî ya Stembolê, ji destê Zana Farqînî, Samî Tan, Miraz Ronî û hwd. dersên ziman û wêjeya Kurdî wergirt. Wekî Mamostayê Zimanê Kurdî hat perwerdekirin. Li Stembolê, 8 salan mamostatiya zimanê kurdî û dîroka kurdî kir. Ji 1999ê heya niha bi berdewamî li ser dîroka Kurdistanê lêkolînê dike. Lêkolînên xwe li ser Youtube-yê diweşîne. Navê qenala Youtubeyê ev e: Bedel Boseli

Bedel Boselî ji 1999ê heya 2011ê li Zanîngeha Stembolê di beşên Rayolojî û Bijîşkiya Nûkleer de xebitî. Dema Komkujiya Roboskî çêbûye ji karê xwe îstîfa kir. Êdî qebûl nekir di dezgehên dewletê de bixebite. Ji ber ku firokeyên Tirkiyeyê 34 Kurdên sivîl kuştin. Piraniya wan zarok bûn û lêzimên Bedel Boselî bûn.

Ji bo Zarok TV (Televîzyona zarokan a bi Kurdî), Waar TV, Badinan Sat, Kurdistan24 û hinek televîzyonên din karê dublaja Kurdî û derhêneriya dublajê kiriye. Senaryoyên filmên dokûmenterî nivîsandiye.

Di malper, kovar û rojnameyên bi navê Yuksekova Haber, Evro, Zernews û Nûbihar de nivîsar û gotarên wî hatine weşandin.

Ji bo nivîskarên Kurd û dezgehên Kurdî wekî webmaster gelek malper çêkirine.

Di malpera xwe de li ser ziman, çand û dîroka Kurdan lêkolînên xwe yên taybet diweşîne.

Piştî êrişên DAIŞê yên li ser Kurdistanê, bi mebesta şerê psîkolojîk li hember terorîzmê dest bi karê dîjîtal medyayê kir; Malpera bi navê ‘Zernews’ vekir û bi rêvebir. ZERnewsê 3 milyon û 800 hezar xwînerên xwe yên daîmî hebûn.

Pirtûka Bedel Boselî ya bi navê “Çêbûna Gerdûnê û Peydabûna Jiyanê” sala 2013ê ji aliyê Weşanên J&J ve hatiye weşandin. Ev berhem bi Kurdiya Kurmancî, tîpên Latînî hatiye weşandin. Gelo gerdûn çawa çêbûye? Jiyan çawa peyda bûye? Li gor zanist, mîtolojiyên Kurdistanî, mîtolojiyên cîhanê, dînên cûda; nivîsandiye.

Nivîsén tékildar

Dilawerê Zengî

Nivîskarê Kurd Dilawerê Zengî piştî şewata Sînemaya Amûdê bi heşt mehan tê ser rûyê dinê. Di sala 1961ê de, li bajarê Amûdê hatîye dinyayê. Ew bixwe ji xelkê Kurdistana Bakur e, ji qeza Şêrwanê, welayeta Sêrtê, gundê Qewmik û ji êl û eşîra Dumila ye. Di dema şerê Dewleta Osmanî û Ûris de û ji ber sedemên ramyarî yên wê demê kalkê wî Mihemedê ‘Emê tevî malbata xwe ji gundê xwe derdikevin û berî didin binya xetê. Bi rê de û li gundekî ji gundên Wêranşehrê Mihemedê ‘Emê dimire. Lawên wî Isma’îlê Mihemedê ‘Emê û birayê xwe Mihemed meşextî binya xetê dibin û li bajarê Amûdê bi cî dibin.


Cewad Merwanî

Hunermendê Kurd Cewad Merwanî, di sala 1964an de li gundê Boşat yê girêdayî herêma Farqînê (Silîva) di nava malbateke hunerhez û kurdperwer de hat dinyê. Cewad xwendina xwe ya destpêk û navendî li xwendingehên bajarê Farqînê bi dawî anîn. Piştre ji bo demeke kurt di Zanîngeha Dîclê de Fakûlteya Perwedeyê ji bo mamostetîyê xwend. Lê ji ber sedemên siyasî û pirsgirêka Kurdî neçar ma ku dev ji xwendinê berde. Ji ber ku ew zû pê hesîya ku bi riya zimanê serdest, siyaseta asîmîlasiyônê yê di Kurdistanê de bêtir wê bê meşandin.


Mele Îsmet / Îsmet Kiliçaslan

Mele Îsmet di sala 1932yan de li Çorsêna li ser Tetwanê hatîye dinê. Navê bavê wî Hacî Evdirehman û navê diya wî jî Meryem e. Seyda sê bira û du xwuçk bûne. Navê hevjîna Seyda Nîmet e. Çar kur û du keçên Seyda û Nîmetê hene. Kur û keçeke Seyda li Ewropa, kurekî wî li Bursayê, du kur û keçeke wî jî li Îzmîrê dijîn. Seyda ji binemala Qilîçîyan e.