logo Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

×
Dîrok Erdnîgari Çand û Huner Wêje Kurdolojî Vîdeo
Armanc Kedkar Têkili Derbarê malperê de Desteya Amadekariyê
Feratê Dengizî

Nivîskar: Feratê Dengizî

Navê Feratê Dengizî di nasnameyê de Mehmet Aydin Alokmen e. Di 30ê Kewçêra 1949an de(Di nasnameyê de 2yê Pûşpera 1950 derbas dibe) li gundê Dengiza ya girêdayî Stewrê ya bi ser Mêrdînê ve ji dayik bûye. Di sala 1971ê de dibe mamosteyê matematîkê û demek dirêj li gelek cîhan mamostetiyê dike. Ji biçûkatiya xwe de têkilî û hezkirina wî li ser Zimanê Kurdî hebû.

 Cara yekemîn di sala 1989an de ya duyemîn jî di sala 1995an de ji ber ramanên xwe yên siyasî û bi daraza endamtiya PKKê bi tevahî 10 salan di girtîgehên cur be cur de dimîne. Kurteçîrok, helbest û gotaran dinivîse. Gelek pirtûk ji Tirkî wergerandinê Kurmancî, lê ev wergerên wî hê nehatinê çapkirin. Bêhtir hişê wî li ser werger, felsefe û mantiqa zimên e. Gotar, helbest û kurteçîrokên wî di malper, kovar û rojnameyên wekî Kovara W, Zend, Çirûsk, Azadiya Welat, Şopa Rojê, Amîdakurd, Diyarname de hatine weşandin. Demek dirêj nivîskariya Azadiya Welat kiriye. Xwedî, berpirsiyar û yek ji edîtorê Kovara Wyê ye. Di salên 1991-1992yan de jserokatiya NÇM-MKM Şaxa Amedê û Gerînendetiya Belavkariya Ozgur Gundem û Welatê Me bi cîh aniye.

 Dîsa ji 2005an heta 2012an çend caran berdevk û xebatkarê Enstîtuya Kurdî ya Amedê, endam û rêvebertiya Komeleya Nivîskarên Kurd li Amedê, aktivîstê Tevgera Ziman û mamosteyê Zimanê Kurdî bû. Endamê Kurdî-Der Navend e. Di sala 2014an de wek Hevserokê Şaredariya Stewrê ya Mêrdînê hat hilbijartin, di 24e Reşemiya 2017an de hat girtin, qayim hat dewsa wî. 6 meha di Girtîgeha Mêrdînê de ma, 10 sal û 6 meh ceze wek endamê rêxîstînê lê hat birîn, darizandin didome… Li gundê xwe, li Delavê Dengiza ku mezra Dengiza ye, dijî… Zewiciye, 4 zarokên wî hene.

Niha rêveber û endamê Komeleya Nivîskarên Mezopotamyayê ye, di Rojnameya Xwebûn û Mardîn Roj de dinivîse. Tenê bi Kurdî dinivîse.

Berhemên Feratê Dengizî:

1. Zimanê Zimên; Ceribîn, Weşanên Belkî, Reşemî 2009

2. Kêzê û Mişko; Berhevkarî, Weşanên Şaredariya Peyasê, Gelawêj 2009

3. Tisê; Berhevkarî, Weşanên Şaredariya Peyasê, Gelawêj 2009

4. Zîzanê; Berhevkarî, Weşanên Şaredariya Peyasê, Gelawêj 2009

5. Belgeyên Komcivîna Tenduristiyê; Werger(Ji Tirkî), Weşanên Aram, 2012

6. Bi Heft Dengan Gazî Dikim; Çîrok, Weşanên Lîs, Rêbendan 2013

7. Qêrîna Dilê Min; Helbest, Weşanên J&J, Rezber 2014

8. Metelokên Kurdî; Zargotin, Weşanên J&J, Rezber 2014

9. Zarê Dilî; Çîrok, Weşanên J&J, Rezber 2014

Nivîsén tékildar

Dilawerê Zengî

Nivîskarê Kurd Dilawerê Zengî piştî şewata Sînemaya Amûdê bi heşt mehan tê ser rûyê dinê. Di sala 1961ê de, li bajarê Amûdê hatîye dinyayê. Ew bixwe ji xelkê Kurdistana Bakur e, ji qeza Şêrwanê, welayeta Sêrtê, gundê Qewmik û ji êl û eşîra Dumila ye. Di dema şerê Dewleta Osmanî û Ûris de û ji ber sedemên ramyarî yên wê demê kalkê wî Mihemedê ‘Emê tevî malbata xwe ji gundê xwe derdikevin û berî didin binya xetê. Bi rê de û li gundekî ji gundên Wêranşehrê Mihemedê ‘Emê dimire. Lawên wî Isma’îlê Mihemedê ‘Emê û birayê xwe Mihemed meşextî binya xetê dibin û li bajarê Amûdê bi cî dibin.


Cewad Merwanî

Hunermendê Kurd Cewad Merwanî, di sala 1964an de li gundê Boşat yê girêdayî herêma Farqînê (Silîva) di nava malbateke hunerhez û kurdperwer de hat dinyê. Cewad xwendina xwe ya destpêk û navendî li xwendingehên bajarê Farqînê bi dawî anîn. Piştre ji bo demeke kurt di Zanîngeha Dîclê de Fakûlteya Perwedeyê ji bo mamostetîyê xwend. Lê ji ber sedemên siyasî û pirsgirêka Kurdî neçar ma ku dev ji xwendinê berde. Ji ber ku ew zû pê hesîya ku bi riya zimanê serdest, siyaseta asîmîlasiyônê yê di Kurdistanê de bêtir wê bê meşandin.


Mele Îsmet / Îsmet Kiliçaslan

Mele Îsmet di sala 1932yan de li Çorsêna li ser Tetwanê hatîye dinê. Navê bavê wî Hacî Evdirehman û navê diya wî jî Meryem e. Seyda sê bira û du xwuçk bûne. Navê hevjîna Seyda Nîmet e. Çar kur û du keçên Seyda û Nîmetê hene. Kur û keçeke Seyda li Ewropa, kurekî wî li Bursayê, du kur û keçeke wî jî li Îzmîrê dijîn. Seyda ji binemala Qilîçîyan e.