Pira Cendereyê, li ser Çemê Cendereyê ku ew jî şaxek ji Çemê Gexteyê ye hatiye avakirin. Ev pir 55 kîlometreyan ji Semsûrê dûr e û di navbera navçeyên Kolîk(Gexte) û Sincikê de cih digire. Pir li cihê dolê yê herî teng hatiye çêkirin. Pira Cendereyê li ser kemerekê ye, her aliyiyekî pirê, li ser makezinarekî girs û di devê dolê de hatiye rûniştandin. Berê vê pireyê 7, dirêjiya wê jî 120 metro ye. Gewdeyê pireyê ji 92 keviran pêk tê ku ji van her yek bi giraniya 10 ton in. Bi firehiya kembera xwe, piştî Pira Mala Badê ev pir di cîhanê de ya 2yemîn e. Kevirên ku di avahiya vê pireyê de hatîye bikaranîn, nêzî pirê ji zinarên mezin hatine birîn. Pira Cendereyê yek ji pira herî kevn ya dinyayê ye ya ku îro jî tê bikaranîn. Pir piştî zayînê di navbera salên 193-211 an de hatiye çêkirin. Dema pir hatiye avakirin keyê bi navê Septîmûs Sewerûs li ser textê Romayê bûye. Tê gotin ku ew pir ji bo sefera rojhilat, ji hêla Romayiyan ve hatiye çêkirin. Li gor nivîsa Latînî a li ser kîtabeya Pira Cenderê; tê gotin ku ew pir, Keyê Romayê ê bi navê Septîmûs Sewerûs, piştî zayînê, di navbera salên 193 û 211an de, ji bo bîranîna jin û kurên xwe çêkiriye.

Pira Cendereyê Stûna Yekê (Septîmûs Sewerûs): Stûna yekê navê Septîmûs Sewerûs radigre, ew ji nivîsa li ser stûna pirê tê famkirin. Stûn ji deh kevirên çêkirî pêk tê, kevirên wê kevirên ji kilse ne, hemû gilower hatine birîn û dane ser hev. Bilindiya vê stûnê 5,95 m ye. li ser kîtabeya wê di derbarê Keyaniya Key Septîmûs Sewerûs de agahiyan dide. Fîgûrên heywanan ên li ser vê stûnê, di domaniya demê de li ber şert û mercên hewayê tune bûne.

Pira Cendereyê Stûna Duduyan (Jûlîa Domna): Dema mirov ji hêla başûr re dikeve ser pirê, stûna ku li hêla çepê (rojava) dimîne, li ser navê jina Key Septîmûs Sewerûs, dotmîr Jûlîa Domnayê hatiye avakirin. Ew stûn jî hîn li ser piya ye û xusareke zêde nedîtiye. Stûn tevî kevirê qaydeyê xwe ji 10 kevirên ku gilower hatîye birîn pêk tê. Bilindiya vê stûnê 5,95 m ye. Fîgûrên heywanan ên li ser vê stûnê, di domaniya demê de li ber şert û mercên hewayê tune bûne. Li ser kîtabeya vê stûnê nivîseke bi şêwaza “Magna Mater” heye ku ew nivîs bi Kurdî tê wateya “Diya Leşkeran”.

Pira Cendereyê Stûna Sisêyan (Caracala): Ew stûn li aliyê pirê yê bakur dikeve. Tê gotin ku Keyê Romayê ji bo herdu kurên xwe ên bi navên wek “Caracala” û “Geta” hesabê danîna du stûnan kiriye. Belê di dema avahiya vê pirê de Keyê Romayê Septîmûs Sewerûs miriye. Di navbera kurên wî de şer û pêvçûnên desthilatdariyê derketiye. Di wî şerî de kurê Keyê Romayê ê bi navê Caracala, birayê xwe Geta kuştiye û stûna ku li ser navê wî dikir bihata danîn dananiye. Caracala bi wê jî nemaye, ku li ser axa welatê Romayê li ser navê birayê wî Geta çi hebûye, ji holê rakiriye. Stûna sêyemîn navê “Caracala” radigre. Ew jî weke stûnên din tevî kevirê qaydeyê xwe ji 10 kevirên ku gilower hatine birîn pêk tê. Bilindiya vê stûnê jî 5,95 m ye. Fîgûrên heywanan ên li ser vê stûnê, weke ên din di domaniya demê de li ber şert û mercên hewayê tune bûne.

Dola Cendereyê: Dol ji zinarên ku ji kevirên kilsê pêkhatî hatiye holê. Di domaniya demê de bi maşîna avê di wê de dîwarên yekpare û ji zinaran di vê dolê de pêk hatine. Pireya Cendereyê li ser devê vê dolê pêk hatiye û devê dolê cihê ku pir li ser e, teng bûye. Di dîwarên vê dolê de bi necîrandinê gelek stargeh û şikeft hatine pê. Di derbarê warandina van şikeft û stargehan de agahî tunenin. Belê ew dol tevî pira li ber û ava ku tê re tê xwedî dîmenên gelek xweşik e.